| Doğum: | 23 Ocak 1783 |
| Ölüm: | 23 Mart 1842 |
| Meslek: | Yazar, Diplomat |
Henri Beyle Stendhal Kimdir?
Henri Beyle, 23 Ocak 1783’te Fransa’nın Grenoble kentinde doğdu. Annesini çok küçük yaşta kaybetmesi, hayatı boyunca sürecek olan duygusal yalnızlık ve içe kapanıklığın ilk kaynağı oldu. Katı, muhafazakar ve otoriter bir baba figürüyle büyümesi, Beyle’in erken yaşlardan itibaren baskıya, ikiyüzlülüğe ve dar ahlak anlayışına karşı tepki geliştirmesine yol açtı. Gençlik yıllarında matematik ve bilim eğitimi aldı; ancak edebiyata, özellikle de klasiklere duyduğu ilgi giderek ağır bastı.
1799’da Paris’e giderek École Polytechnique’e girmeyi hedefledi, fakat kısa süre sonra bu yoldan vazgeçti. Napolyon Bonapart’ın yükselişi, Beyle’in hayatında belirleyici bir dönüm noktası oldu. 1800’de Napolyon ordusuna katıldı ve İtalya seferlerine dâhil oldu. Bu dönem, Stendhal’in hem Napolyon hayranlığının hem de İtalya tutkusunun başlangıcıdır. İtalya’da sanat, müzik, mimari ve özgürlük duygusuyla tanıştı; bu ülke, hayatı boyunca zihinsel ve duygusal bir sığınak olarak kalacaktı.
Napolyon döneminde çeşitli askerî ve idarî görevlerde bulunan Beyle, imparatorluğun çöküşüyle (1814–1815) birlikte resmî kariyerini kaybetti. Bu kırılma, onu tamamen yazarlığa yöneltti. Restorasyon Fransası’nın muhafazakar ve baskıcı ortamından uzaklaşmak için yeniden İtalya’ya yerleşti. Bu yıllarda sanat tarihi, müzik ve estetik üzerine denemeler yazdı; aynı zamanda tutkulu ama çoğu karşılıksız aşklar yaşadı. 1822’de yayımlanan Aşk (De l’amour), bu kişisel deneyimlerin psikolojik ve felsefi bir çözümlemesi olarak ortaya çıktı.
1830’da Temmuz Devrimi’nin ardından Fransa’da siyasal ortam değişince, Beyle devlet hizmetine geri döndü ve Civitavecchia’da Fransız konsolosu olarak atandı. Bu görev ona düzenli bir gelir sağlasa da, bürokratik hayatı sevmedi; asıl enerjisini edebiyata verdi. 1830’da Kırmızı ve Siyah yayımlandı. Roman, bireyin tutkuları ile toplumun ikiyüzlü ahlakı arasındaki çatışmayı merkeze alarak modern romanın temel taşlarından biri hâline geldi. 1839’da Parma Manastırı yayımlandı; bu eser, siyaset, aşk ve bireysel özgürlük temalarını daha olgun bir anlatımla birleştirdi.
Stendhal yaşadığı dönemde geniş bir okur kitlesine ulaşamadı; eserleri çoğu zaman soğuk ya da anlaşılmaz bulundu. Buna rağmen kendisini “geleceğin okurları” için yazdığına inanıyordu. Sağlığı 1840’lardan itibaren bozulmaya başladı; felçler geçirdi. 23 Mart 1842’de Paris’te hayatını kaybetti. Mezar taşına yazılmasını istediği kısa cümle, onun yaşam felsefesini özetler: “Yazdı, sevdi, yaşadı.”
Bugün Stendhal, psikolojik derinliği, bireyin iç dünyasını merkeze alan anlatımı ve modern romanın öncülerinden biri olmasıyla edebiyat tarihinde ayrıcalıklı bir yere sahiptir.
Henri Beyle Stendhal Eserleri
Romanlar
- Armance
- Kırmızı ve Siyah
- Parma Manastırı
- Lucien Leuwen
- Lamiel
Deneme - İnceleme
- Aşka Dair
- Racine ve Shakespeare
- Haydn, Mozart ve Metastasio’nun Hayatı
- İtalya’da Resim Tarihi
- Roma, Napoli ve Floransa
- Bir Turistin Anıları
- Henri Brulard’ın Yaşamı
- Bir Egoistin Anıları
Otobiyografik ve Anı
- Roma Günlükleri
- Vanina Vanini
- İtalyan Öyküleri
