Venedik Taciri – William Shakespeare
| Tür: | Oyun |
| Yazar: | William Shakespeare |
| Yayınlanma Tarihi: | 2012 |
| Yayınevi: | İş Bankası Kültür Yayınları |
| ISBN: | 9786053604549 |
Karakterler
Antonio: Venedikli zengin bir tacirdir ve oyunun başındaki melankolik ruh haliyle dikkat çeker. Sadık, fedakar ve arkadaşlarına bağlı bir karakterdir. En yakın arkadaşı Bassanio’ya yardım etmek için kendi hayatını riske atarak Shylock’tan borç alır. Aynı zamanda cömert ve merhametli biri olarak gösterilir. Faizsiz borç verdiği için Shylock’la çatışma yaşar. Antonio’nun en belirgin özelliği, dostluğu için kendini feda etmeye hazır olmasıdır.
Bassanio: Antonio’nun yakın arkadaşıdır. Genç, çekici ve romantik bir karakterdir ancak aynı zamanda maddi açıdan sorumsuz ve borç içinde yaşayan biridir. Belmont’ta yaşayan zengin mirasçı Portia ile evlenmek ister ve bu nedenle Antonio’dan borç alır. Hikaye ilerledikçe sadakatini ve sevgisini kanıtlayan, olgunlaşan bir karakter olarak gelişir.
Portia: Belmont’ta yaşayan zengin ve akıllı bir mirasçıdır. Oyunun en zeki ve güçlü karakterlerinden biridir. Babasının vasiyeti nedeniyle evleneceği kişiyi belirlemek için sandık sınavına bağlıdır. Portia’nın en önemli özellikleri zekâsı, güçlü mantığı ve adalet duygusudur. Mahkeme sahnesinde erkek kılığına girerek hukuk bilgisi ve keskin zekâsıyla Antonio’nun hayatını kurtarır. Aynı zamanda merhameti savunan konuşmasıyla oyunun etik merkezlerinden biri olur.
Shylock: Yahudi bir tefecidir ve oyunun en karmaşık karakterlerinden biridir. Gururlu, inatçı ve intikam duygusu güçlü bir kişiliğe sahiptir. Antonio’dan geçmişte gördüğü aşağılamalar nedeniyle ona karşı derin bir öfke besler. Borç sözleşmesindeki “bir pound et” şartı onun intikam isteğini gösterir. Bununla birlikte Shylock, toplumdan dışlanmış bir karakter olarak trajik bir boyut da taşır. Ünlü “Bir Yahudi’nin de gözleri yok mu?” konuşması, onun insani yönünü ortaya koyar.
Jessica: Shylock’un kızıdır. Babasının katı ve sert hayatından kaçmak isteyen genç bir kadındır. Lorenzo ile kaçarak Hristiyan olur ve yeni bir hayat kurar. Jessica özgürlüğü arayan, duygusal ve bağımsız bir karakter olarak çizilir. Onun kaçışı, Shylock’un yalnızlığını ve öfkesini daha da derinleştirir.
Lorenzo: Antonio’nun arkadaşlarından biridir ve Jessica’ya aşıktır. Romantik, cesur ve idealist bir karakterdir. Jessica ile birlikte kaçması, oyunun romantik yanını güçlendirir. Sadık bir sevgili olarak tasvir edilir.
Nerissa: Portia’nın hizmetçisi ve en yakın dostudur. Zeki, esprili ve sadık bir karakterdir. Portia’ya her konuda yardımcı olur ve mahkeme sahnesinde onunla birlikte erkek kılığına girer. Aynı zamanda Gratiano ile evlenir.
Gratiano: Bassanio’nun arkadaşıdır. Neşeli, konuşkan ve bazen düşünmeden konuşan bir karakterdir. Hikayeye mizahi bir enerji katar. Nerissa ile evlenir ve Bassanio’ya sadık bir dosttur.,
Konusu
Olaylar, Venedikli tüccar Antonio’nun arkadaşı Bassanio’ya yardım etmek için Yahudi tefeci Shylock’tan aldığı borç ve bu borcun yol açtığı olaylar etrafında gelişir. Antonio borcu zamanında ödeyemezse Shylock’un onun vücudundan bir “bir pound et” kesmesine izin veren bir sözleşme yapılır ve hikaye bu anlaşmanın doğurduğu dramatik sonuçlara doğru ilerler. Eser, aynı zamanda Bassanio’nun zengin mirasçı Portia ile evlenme çabasını da anlatır. Oyun boyunca dostluk, aşk, intikam, adalet ve merhamet gibi temalar işlenir ve özellikle mahkeme sahnesinde hukuk ile insanlık arasındaki denge sorgulanır.
Venedik Taciri Özeti
William Shakespeare tarafından yaklaşık 1596–1598 yılları arasında yazılan Venedik Taciri (The Merchant of Venice), görünüşte bir komedi olarak sınıflandırılsa da içinde dramatik ve trajik unsurlar barındıran çok katmanlı bir tiyatro eseridir. Oyun, 16. yüzyılın ticaret merkezi olan Venedik’te geçer ve dostluk, borç, aşk, intikam, adalet ve merhamet gibi temaları aynı hikâye içinde birleştirir.
Eserin merkezinde Venedikli zengin bir tacir olan Antonio ile onun yakın arkadaşı Bassanio bulunur. Hikaye Antonio’nun sebebini açıklayamadığı bir hüzünle başlamasıyla açılır. Bassanio ise Belmont’ta yaşayan zengin ve güzel bir mirasçı olan Portia’ya talip olmak istemektedir, ancak bunu gerçekleştirmek için yeterli parası yoktur. Bu nedenle Bassanio, kendisine her zaman yardım etmiş olan arkadaşı Antonio’dan borç ister. Antonio, arkadaşına yardım etmek ister fakat tüm serveti denizlerde ticaret yapan gemilerine bağlıdır ve elinde nakit para bulunmaz. Buna rağmen Bassanio’ya destek olabilmek için bir borç anlaşması yapmaya karar verir.
Bu noktada hikayeye Yahudi tefeci Shylock girer. Antonio ile Shylock arasında geçmişten gelen bir düşmanlık vardır; çünkü Antonio faiz almadan borç verdiği için Shylock’un işine zarar vermiştir ve ayrıca ona karşı açıkça aşağılayıcı bir tavır sergilemiştir. Shylock, Bassanio’ya verilmek üzere üç bin duka borç vermeyi kabul eder ancak alışılmışın dışında bir şart ileri sürer. Eğer Antonio borcu vadesinde ödeyemezse Shylock, Antonio’nun vücudundan bir “libra et” (bir pound et) kesme hakkına sahip olacaktır. Antonio bu şartı ciddiye almaz ve Bassanio’nun geleceğini düşünerek anlaşmayı kabul eder.
Bassanio borç sayesinde Belmont’a gider ve Portia’nın evinde düzenlenen taliplik sınavına katılır. Portia’nın babası, kızının evleneceği kişiyi belirlemek için üç sandıklı bir sınav bırakmıştır: altın, gümüş ve kurşun sandıklardan hangisini doğru seçen kişi Portia ile evlenebilecektir.
Birçok talip yanlış seçim yapar, ancak Bassanio gösterişe değil sadeliğe değer veren kurşun sandığı seçerek doğru tercihi yapar ve Portia ile evlenmeye hak kazanır. Aynı zamanda Bassanio’nun arkadaşı Gratiano da Portia’nın yardımcısı Nerissa ile evlenir. Böylece hikâyenin bir yönünde romantik bir mutluluk yaşanır.
Ancak Venedik’te işler kötüye gitmektedir. Antonio’nun ticaret gemilerinin batmış olabileceği haberleri gelir ve Antonio borcunu ödeyemez. Bu durum Shylock için uzun süredir içinde biriktirdiği öfke ve aşağılanmışlık duygusunun intikamını alma fırsatı olur. Shylock, borcun iki katı hatta daha fazlası teklif edilmesine rağmen anlaşmayı bozmayı reddeder ve sözleşmenin aynen uygulanmasını ister. Böylece hikaye Venedik mahkemesinde geçen ünlü dava sahnesine ulaşır.
Mahkeme sahnesi eserin dramatik zirvesidir. Venedik Dükü davaya başkanlık eder ve Antonio’nun hayatı Shylock’un talebine bağlıdır. Bassanio ve arkadaşları borcu ödemek için büyük miktarda para teklif etseler de Shylock yalnızca sözleşmenin uygulanmasını ister ve Antonio’nun etini kesme hakkını savunur. Bu sırada Portia erkek kılığına girerek bir hukukçu gibi mahkemeye gelir. Mahkemede yaptığı ünlü “merhametin niteliği” konuşmasında adaletin merhametle tamamlanması gerektiğini savunur ve Shylock’u yumuşamaya davet eder. Ancak Shylock geri adım atmaz.
Portia daha sonra sözleşmeyi kelimesi kelimesine yorumlayarak Shylock’u hukuken köşeye sıkıştırır. Sözleşme Shylock’a yalnızca bir pound et alma hakkı tanımaktadır; fakat Antonio’nun kanını dökmekle ilgili bir izin yoktur. Bu nedenle Shylock et kesmeye kalkarsa kan dökülmesi kaçınılmazdır ve bu da Venedik yasalarına göre suç sayılacaktır.
Böylece Shylock sözleşmesini uygulayamaz hale gelir. Ayrıca bir Hristiyan’ın hayatına kast ettiği için mal varlığının bir kısmını kaybetmeye mahkum edilir ve sonunda din değiştirmeye zorlanır. Bu karar hem hukukun hem de toplumun Shylock’a karşı sert tavrını ortaya koyar.
Davanın ardından Portia ve Nerissa kimliklerini gizleyerek Bassanio ve Gratiano’dan yüzüklerini isterler. Daha önce eşlerine bu yüzükleri asla vermeyeceklerine söz vermiş olan iki erkek, kendilerine yardım eden “hukukçuya” teşekkür etmek için yüzüklerini verir. Belmont’a döndüklerinde eşleri bu duruma kızmış gibi davranır ve böylece oyunun son kısmında yanlış anlaşılmalara dayalı bir mizah ortaya çıkar. Sonunda Portia gerçeği açıklar; Antonio’nun gemilerinin aslında kurtulduğu haberi gelir ve tüm karakterler mutlu bir sonla birleşir.
Venedik Taciri yalnızca bir aşk veya dostluk hikayesi değildir, aynı zamanda hukuk ve ahlak üzerine güçlü bir tartışma içerir. Eserde adalet ile merhamet, intikam ile bağışlama, zenginlik ile insanlık arasında sürekli bir gerilim vardır. Shylock’un “bir Yahudi de insan değil mi?” diye soran konuşması, oyunun en güçlü insanlık savunularından biri olarak görülür ve eserin yüzyıllardır tartışılmasının temel nedenlerinden biridir. Aynı zamanda eser, dönemin Avrupa toplumundaki dinî önyargıları ve Yahudilere yönelik ayrımcılığı da yansıtır.
Sonuç olarak Venedik Taciri, Shakespeare’in yalnızca romantik olayları değil, toplumsal çatışmaları da ustalıkla işlediği bir oyundur. Bir yanda dostluk ve aşkın gücü, diğer yanda hukukun katılığı ve intikam arzusu bulunur. Eserin sonunda her ne kadar mutlu bir kapanış gerçekleşse de Shylock karakteri ve mahkeme sahnesi sayesinde adalet, merhamet ve önyargı üzerine derin sorular izleyicinin zihninde kalmaya devam eder.
Venedik Taciri – Kitap Açıklaması
William Shakespeare (1564-1616): Oyunları ve şiirlerinde insanlık durumlarını dile getiriş gücüyle dört yüz yıldır bütün dünya okur ve seyircilerini etkilemeyi sürdüren efsanevi yazar, en ünlü ve en güçlü eserlerinden biri olan Venedik Taciri’nde hemen her karakterle seyirciyi büyülemektedir.
Shylock başta olmak üzere her karakterde onca zıtlığı bir arada barındırabilen insan doğası çok büyük bir maharetle sergilenmektedir. Seyirci pek sevdiği bir karakterden, hemen bir sahne sonra nefret ettiğini ve bir tiradıyla tekrar sempati duymaya başladığını hissedebilir.
Bu yüzden Venedik Taciri, Shakespeare büyüsünün doruk noktalarından biri olmaya devam etmektedir.
(Tanıtım Bülteninden)
