| Doğum Tarihi: | 872, Türkistan |
| Ölüm Tarihi: | 950 |
| Meslek: | Filozof |
Farabi Kimdir?
Ebu Nasr Muhammed bin Muhammed el-Farabi, Batı’da Alpharabius olarak da bilinen, 9. yüzyıl İslam dünyasının en büyük filozof ve bilim insanlarından biridir. Yaklaşık 871–872 yılında Türkistan’ın Farab (Vesiç) bölgesinde doğmuş ve 950/951 civarında Şam’da vefat etmiştir. Doğduğu yerin adıyla anılan Farabi, felsefe tarihindeki derin etkisi nedeniyle Aristoteles’ten sonra “Muallim-i Sani” (İkinci Öğretmen) olarak anılmıştır.
Farabi, ilk öğrenimini Farab’da tamamladıktan sonra yüksek tahsil için Bağdat’a gitmiş, burada mantık, felsefe, dil, bilim ve müzik gibi pek çok alanda eğitim almıştır. Zaten İslam dünyasında felsefi geleneği sistematik hale getiren ve antik Yunan felsefesini İslam düşüncesiyle uyumlu şekilde sentezleyen ilk düşünürlerden biri olarak kabul edilir.
Felsefi çalışmalarıyla ün kazanan Farabi, Aristo ve Platon’un eserlerini yalnızca tercüme etmekle kalmamış; kendi entelektüel sistemini kurarak akıl, bilgi, varlık ve toplumsal yaşam üzerine özgün yorumlar geliştirmiştir. Ona göre akıl, gerçek bilgiye ulaşmanın temel aracıdır ve filozoflar ideal yöneticiler olarak toplumun yol göstericileridir. Bu görüş, ideal toplum düzeni üzerine yazdığı Ara Ahl al-Madina al-Fadila (Erdemli Şehir) adlı eserinde en net haliyle ortaya konmuştur.
Farabi, yalnızca felsefe ile sınırlı kalmayıp mantık, matematik, sosyoloji, tıp ve müzik gibi alanlarda da eserler vermiş, özellikle müzik teorisi üzerine Kitab al-Musiqa al-Kabir adlı çalışmasıyla müziğin felsefi temellerini ve ruh üzerindeki etkilerini incelemiştir.
Hayatı boyunca Bağdat, Halep, Şam, Kahire gibi dönemin entelektüel merkezlerini dolaşan Farabi, pek çok düşünürü etkilemiş ve sonraki dönem İslam filozoflarının fikirlerine yön vermiştir. Onun düşünce mirası, akıl ve bilgi felsefesi ile toplumsal düzen anlayışının birleştirilmesi açısından hem İslam dünyasında hem de Batı’da uzun süre önemli sayılmıştır.
Farabi, sadece kendi döneminin filozofu değil; felsefeyi İslam medeniyetinde sistematik disiplin haline getiren öncü isim olmasıyla da tarihsel bir dönüm noktası olarak kabul edilir.
Farabi Eserleri
- İdeal Devlet
- Mutluluğun Kazanılması
- İlimlerin Sayımı
- Büyük Müzik Kitabı
- Farabi’den Mantık Risaleleri / Mantığa Giriş
- Kategoriler ve Retorik (Mantık Serisi)
